نظرات کارشناسان درباره غنی‌سازی آرد با ویتامین D

 نظرات کارشناسان درباره غنی‌سازی آرد با ویتامین D

نظرات کارشناسان درباره غنی‌سازی آرد با ویتامین D

چندی پیش دکتر هاشمی، وزیر بهداشت از آمار هولناک کمبود ویتامین D در کشور خبر داد و گفت: تقریبا 80 درصد مردم کشور از کمبود این ویتامین رنج می‌برند و میزان توده استخوانی در ایران نسبت به سایر کشورها کمتر است. پروژه غنی‌سازی آرد با ویتامین D از مدتی پیش در کشور در حال بررسی است؛ دکتر هدایت حسینی، رئیس انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای کشور در این باره به خبرنگار ما گفت: غنی‌سازی آرد با ویتامین D هنوز در مرحله مطالعات و تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی است.

وی افزود: غنی‌سازی آرد با ویتامینیک پروژه کشوری است بنابراین باید طبق پایه‌ها و شواهد علمی پیش برویم به ویژه اینکه کشور ما به لحاظ بومی و وسعت، کشوری بسیار بزرگ است و کم و زیاد بودن ویتامیندر سطح کشور بسته به مناطق مختلف، متفاوت خواهد بود.
هدایت حسینی از روند تحقیقاتی و آزمایشی مثبت این طرح در کشور خبر داد و گفت: روند مطالعاتی این طرح به سمت خوبی جریان دارد و نتایج خوبی در حال حصول است.
این در حالی است که یکی از کارشناسان، پروسه تحقیقاتی این طرح را در کشور ناموفق دانست و اظهارکرد: در انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای کشور، آزمایش این طرح انجام شد اما نتیجه مثبتی به دست نیامد.
به عقیده این کارشناس، آرد حامل مناسبی برای ویتامین D نبوده و بهترین حامل برای غنی‌سازی با این ویتامین، شیر است زیرا ویتامین D، ویتامین پایداری نیست و در حرارت‌های بالا از بین می‌رود، در واقع زمانی که آرد تبدیل به خمیر شده و در داخل فر قرار می‌گیرد، حداقل 300 الی 500 درجه حرارت می‌بیند و در چنین شرایطی قطعا چیزی از ویتامینباقی نخواهد ماند، به همین سبب شیر نسبت به آرد حاملی بسیار مناسب‌تر جهت غنی‌سازی با ویتامین D خواهد بود.
این کارشناس در ادامه گفت: در آمریکای شمالی تمام شیرهای تولیدی با ویتامین D و A غنی می‌شوند و چیزی به اسم کمبود ویتامین D در این کشور وجود ندارد. این در شرایطی است که در ایران بر اساس آماری که از سوی وزارت بهداشت اعلام شده تقریبا 85 تا 90 درصد از مردم با کمبود ویتامین D درگیر هستند.
در این رابطه به سراغ چند تن از مسئولین فنی کارخانه‌های آردسازی رفتیم و نظرات آن‌ها را جویا شدیم؛ عده‌ای از آنان با اجرای این طرح، موافق و ‌عده‌ای هم این طرح برایشان سوال‌برانگیز بوده و به عقیده ‌آن‌ها پروژه غنی‌سازی آرد با ویتامین D امری غیرممکن است.
عذرا ملامهدی، مسئول کنترل کیفی صنایع آرد ورامین در این باره به خبرنگار ما گفت: ویتامین D در موارد محدودی از منابع غذایی از جمله جگر و روغن ماهی یافت می‌شود.  این طرح، طرحی بسیار خوب و البته به نفع سلامت ملی است چرا که آرد، ماده اولیه بسیاری از صنایع به ویژه نان است که قوت غالب مردم محسوب می‌شود و غنی‌سازی آرد با ویتامین D کمبود این ویتامین را جبران می‌کند. البته غنی‌سازی آرد با ویتامیننیاز به دقت بسیار بالایی خواهد داشت.
وی بیان کرد: کلیه گروه‌های سنی جامعه به این ویتامین نیاز دارند و افرادی که به مساله مهم کمبود این ویتامین در بدنشان اهمیتی ندهند، با مصرف نان غنی‌سازی شده به طور ناخودآگاه این ویتامین به بدنشان منتقل خواهد شد.
فرشته احراری، مسئول کنترل کیفی کارخانه آرد کوثر هم در این خصوص با بیان اینکه غنی‌سازی آرد با ویتامین D نیاز به تحقیقات بسیار وسیعی دارد، اظهار کرد: ویتامینیک ویتامین محلول در چربی است و طبق آماری که اخیرا منتشر گردیده، کمبود این ویتامین و بیماری‌های ناشی از آن به یک مساله چالش برانگیز و بحرانی در کشور تبدیل شده است.
وی غنی‌سازی آرد با ویتامین D را طرحی خوب و پسندیده تلقی کرد و گفت: البته این اقدام، پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و به سادگی غنی‌سازی با آهن نیست و نیاز به دقت بسیار بالا و نیز روش آزمونی خاص خواهد داشت به همین دلیل، پرسنل آزمایشگاه برای انجام این طرح باید آموزش‌‌های لازم را ببینند. ضمن اینکه این طرح نیازمند آزمایش‌ها، تحقیقات و تجهیزات خاص و تخصصی هم هست و در مجموع نیاز به مطالعاتی بسیار گسترده دارد.
احراری بیان کرد : آرد می‌تواند حامل خوبی برای جبران کمبود ویتامین D باشد چرا که نان قوت غالب جامعه به ویژه خوراک اصلی اقشار کم درآمد است و با مصرف نان غنی‌سازی شده، کمبود این ویتامین در بدن افراد جبران می‌شود.
به گفته احراری، در دنیا غنی‌سازی آرد با ویتامینبسیار محدود بوده و بیشتر کشورهای جهان ویتامین D را در شیر غنی‌سازی ‌نموده‌اند.
شکوه‌سادات دوامی، مدیر کنترل کیفیت و R&D شرکت آرد اطلس اصفهان هم به ارائه توضیحاتی در این خصوص پرداخت: ویتامین D برای بدن لازم و از ویتامین‌های محلول در چربی است که از طریق کنترل تعادل کلسیم و فسفر به رشد، نمو و استحکام استخوان‌ها کمک می‌کند همچنین این ویتامین برای سلامت اندام‌ها و تقویت سیستم ایمنی بدن بسیار اهمیت دارد.
منابع تامین ویتامین D در نور مستقیم خورشید، ماهی چرب سالمون، میگو، پنیر، زرده تخم مرغ، جگر، قارچ، شیر غنی شده با این ویتامین، گل کلم و مکمل‌ها یافت می‌شود.
به گفته این کارشناس صنایع غذایی، مقدار ویتامین D مورد نیاز بدن 1000 تا 4000 واحد بین‌المللی است و کمبود آن می‌تواند باعث بروز عوارضی چون درد و ضعف ماهیچه‌ها، سردرد و سرگیجه، عفونت‌های مکرر، مشکلات گوارشی، عرق بیش از حد، احساس افسردگی و راشیتیسم گردد. درحال حاضر کمبود این ویتامین یکی از شایع‌ترین موارد کمبود ویتامین‌هاست که می‌تواند عواقبی جدی برای سلامتی داشته باشد.
دوامی در ادامه تصریح کرد: در کشور ما به دلیل شیوع کمبود برخی از ریزمغذی‌ها، سالهاست که برنامه‌های کنترل و پیشگیری از اختلال‌های ناشی از آن‌ها در دست اجراست اما مشکلی که وجود دارد، این است که این ویتامین به سختی از منابع غذایی معمولی به دست می‌آید و تأمین اندازه مورد نیاز بدن تنها از طریق مصرف منابع غذایی امکان‌پذیر نیست و باید از فراورده‌هایی مانند شیر یا غلاتی که با آن ویتامین غنی شده‌اند هم استفاده نمود. در سراسر دنیا مواد غذایی متنوعی از جمله شیر، روغن‌های خوراکی، نان و آبمیوه‌ها با این ویتامین غنی می‌شوند.
مدیر کنترل کیفیت و R&D شرکت آرد اطلس اصفهان ادامه داد: برای رفع این کمبود باید یک حامل مناسب در مواد غذایی منظور شود. در این راستا چگونگی غنی‌سازی نان و یا شیر به عنوان یک حامل در کشورمان درحال بررسی است اما به عقیده من بهترین حامل تخصصی برای این ویتامین، لبنیات است که البته اکنون غنی‌سازی اختیاری لبنیات با این ویتامین در کشورمان انجام می‌شود. انتخاب شیر به عنوان حامل برای رفع کمبود این ویتامین به عنوان یک راهکار باید بررسی گردد و تعیین شود که میزان مصرف و توزیع آن در روز بین افراد به چه مقدار و چگونه باشد.
 
به گفته وی حفظ خاصیت این ویتامین در روند تولید نان بسیار سخت است و در بررسی‌های انجام شده روی نان سنتی در کشورمان مشاهده گردیده که استفاده از 50 درصد ویتامین در فرایند تولید نان، موجب تخریب گردیده است.
مهندس دوامی بیان کرد: درصورتی که میزان ویتامینD در بدن از حدی تجاوز کند، خطر مسمومیت را به دنبال خواهد داشت. در واقع برای حل مشکل این کمبود، طرح مکمل‌یاری انجام می‌شود که طی آن مکمل‌های خوراکی این ویتامین را مصرف می‌کنند، به همین دلیل نمی‌توان مکمل و غذای غنی شده با این ویتامین را هم‌زمان مصرف کرد زیرا خطر مسمومیت با این ویتامین وجود دارد.
این کارشناس صنایع غذایی در خاتمه گفت: شایان ذکر است در راستای تغذیه صحیح و الگوی مناسب سلامت جامعه در جهت پیشگیری از عوارض ناشی از کمبود ریزمغذی‌ها، لازم است آموزش و فرهنگ‌سازی در اولویت توجه مسئولین ذی‌ربط قرار گیرد.